ТАНЗИМИ ҶАШНУ МАРОСИМҲО – ОМИЛИ МУҲИМИ РУШДИ ИҶТИМОӢ ВА ИҚТИСОДИИ ҶОМЕА

Дар ҳар ҷомеа ҷашну маросимҳо ҳамчун бахши муҳими фарҳанг ва анъанаҳои миллӣ мавқеи хос доранд. Онҳо воситаи таҳкими робитаҳои иҷтимоӣ, эҳтиром ба арзишҳои миллӣ ва нигоҳдории мероси фарҳангии мардум ба ҳисоб мераванд. Мардуми тоҷик низ аз қадим соҳиби расму ойинҳои ғанӣ буда, ҷашну маросимҳои гуногунро бо эҳтироми зиёд баргузор менамоянд. Бо вуҷуди ин, дар баъзе давраҳо баргузор намудани маъракаҳои серхароҷот ва зиёдаравӣ дар ҷашну маросимҳо боиси мушкилоти иқтисодӣ ва иҷтимоӣ мегардид. Аз ҳамин сабаб, масъалаи танзими ҷашну маросимҳо ба яке аз самтҳои муҳими сиёсати иҷтимоии давлат табдил ёфт.

Қабл аз ҷорӣ гардидани танзим дар ҷомеа ҳолатҳое мушоҳида мешуданд, ки баъзе шаҳрвандон барои гузарондани тӯй, хатнасур, маъракаҳои азодорӣ ва дигар маросимҳо маблағҳои зиёд сарф мекарданд. Бисёр оилаҳо барои нигоҳ доштани обрӯ ва ё пайравӣ аз дигарон маҷбур мешуданд қарз гиранд ва ё пасандозҳои худро пурра сарф намоянд. Ин ҳолат ба сатҳи зиндагии оилаҳо таъсири манфӣ расонида, баъзан боиси мушкилоти молиявии дарозмуддат мегардид. Дар чунин шароит зарурати муайян намудани меъёрҳои ягона ва мусоид барои баргузории ҷашну маросимҳо ба миён омад.

Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи танзими ҷашну маросим» маҳз бо мақсади ҳифзи манфиатҳои иҷтимоӣ ва иқтисодии шаҳрвандон қабул гардид. Ҳадафи асосии ин қонун маҳдуд кардани суннатҳо ё расму ойинҳои миллӣ нест, балки пешгирии исрофкорӣ ва таъмини истифодаи самараноки маблағҳои шаҳрвандон мебошад. Қонун барои баргузории маъракаҳо тартибу меъёрҳои мушаххасро муайян намуда, ба шаҳрвандон имконият медиҳад, ки ҷашнҳои худро бо риояи анъанаҳои миллӣ ва дар доираи имкониятҳои воқеии худ баргузор намоянд.

Яке аз натиҷаҳои муҳими татбиқи қонун коҳиш ёфтани хароҷоти зиёдатӣ мебошад. Имрӯз бисёр шаҳрвандон маблағҳоеро, ки қаблан барои маъракаҳои серхароҷот сарф мекарданд, барои таҳсили фарзандон, сохтмони манзил, рушди соҳибкорӣ ва дигар эҳтиёҷоти муҳим истифода мебаранд. Ин раванд ба беҳтар гардидани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва таҳкими вазъи иқтисодии оилаҳо мусоидат намудааст.

Дар баробари манфиатҳои иқтисодӣ, танзими ҷашну маросимҳо аҳамияти бузурги иҷтимоӣ низ дорад. Он ба ташаккули фарҳанги сарфакорӣ, масъулиятшиносӣ ва муносибати оқилона ба маблағҳо мусоидат мекунад. Ҳамзамон қонун барои коҳиш додани рақобати бемаврид миёни шаҳрвандон шароит фароҳам овардааст. Имрӯз арзиши маърака бештар бо мазмун, самимият ва эҳтиром ба меҳмонон муайян мешавад, на бо ҳаҷми хароҷот ва шумораи зиёди иштирокчиён.

Ҷанбаи дигари муҳими қонун ҳифзи арзишҳои миллӣ мебошад. Танзим ба маънои даст кашидан аз анъанаҳои мардумӣ нест. Баръакс, он ба нигоҳ доштани расму ойинҳои асил ва дур намудани унсурҳои зиёдатӣ мусоидат менамояд. Бо шарофати ин раванд, ҷашну маросимҳо хусусияти воқеан фарҳангӣ ва тарбиявӣ пайдо намуда, нақши худро дар таҳкими ваҳдат ва ҳамдигарфаҳмии ҷомеа беҳтар иҷро мекунанд.

Таҷрибаи солҳои охир нишон медиҳад, ки аксарияти шаҳрвандон аҳамияти қонунро дарк намуда, онро дастгирӣ мекунанд. Дар натиҷа, сатҳи маърифати иҷтимоӣ боло рафта, муносибати ҷомеа нисбат ба масъалаи исрофкорӣ тағйир ёфтааст. Имрӯз бисёриҳо бар он назаранд, ки обрӯ ва нуфузи инсон на аз серхарҷ будани маърака, балки аз дониш, меҳнатдӯстӣ, ахлоқи ҳамида ва саҳми ӯ дар рушди ҷомеа вобаста аст.

Дар хулоса метавон гуфт, ки танзими ҷашну маросимҳо яке аз иқдомҳои муҳим ва саривақтии давлат дар роҳи баланд бардоштани сатҳи зиндагии аҳолӣ ва таҳкими суботи иҷтимоӣ мебошад. Ин сиёсат ба ҳифзи фарҳанги миллӣ, пешгирии исрофкорӣ ва рушди фарҳанги сарфакорӣ мусоидат мекунад. Аз ин рӯ, риояи меъёрҳои қонун ва муносибати масъулона ба баргузории ҷашну маросимҳо метавонад барои пешрафти ҷомеа ва беҳбудии зиндагии ҳар як оила заминаи устувор фароҳам оварад.

Умарова Савригул Абдуманоновна

сармутахассиси Агентии меҳнат ва шуғли аҳолӣ дар шаҳри Душанбе